اوقات شرعی
اوقات شرعی به افق تهران
اذان صبح: 05:15:15
طلوع آفتاب: 06:42:15
اذان ظهر: 11:49:21
غروب آفتاب: 16:56:26
اذان مغرب: 17:15:52
نیمه شب: 23:05:51
حدیث روز
  • رسول اكرم صلی الله علیه و آله و سلم 
  • صَلاةُ اللّيلِ مَرضاةٌ لِلرَّبِّ وَ حُبُّ المَلائِكَةِ وَ سُنَّةُ النبياءِ وَ نورُ المَعرفَةِ وَ اَصلُ اليمانِ وَ راحَةُ البدانِ وَ كَراهيَةٌ لِلشَّيطانِ وَ سِلاحٌ عَلَى العداءِ وَ اِجابَةٌ لِلدُّعاءِ وَ قَبولُ العمالِ وَ بَرَكَةٌ فِى الرِّزقِ؛
  • ارشاد القلوب، ج 1، ص 191
امام حسن عسکری (ع) و روشن گری درباره ویژگی های رهبری
.
امام حسن عسكر ي و روشن گري درباره ويژگي هاي رهبري

امام هادی(ع) در سال 254 ه.ق  در پی مسمومیت به دست معتمد یا معتز عباسی به شهادت رسید و پس از شهادت امام هادی(ع) مسئولیت امامت بر دوش امام حسن عسکری(ع) قرار گرفت. 
امام حسن عسکری در ربیع‌الثانی سال 231 یا 232 ه.‌ق به دنیا آمد و مشهور است که در هشتم ربیع‌الاول سال 260 ه.ق در سامرا به شهادت رسید. دوره‌ امامت ایشان شش سال بود و این امام بیش از سی سال زندگی نکرد. 
بسیاری از احادیثی که به موضوع رهبری مربوط می‌شوند را از امام حسن عسکری (ع) روایت کرده‌اند. آیا چنین چیزی تصادفی است؟ طبیعتاً نه؛ چراکه هر چیز معیار و حکمتی دارد. رسالت الهی سه مرحله‌ متمایز داشته است و این ویژگیِ بی‌نظیرِ امام حسن عسکری (ع) در تبیین ویژگی های رهبری، نشان می‌داد که جنبشِ رسالت‌محور چنان رشد کرده که می‌تواند روی پاهای خود بایستد؛ مخصوصاً که این احادیث به موضوع رهبری در مرحله‌ پس از امامان معصوم(ع) یعنی دوره‌ غیبت، مربوط می‌شوند.
اهمیت عمل امام حسن عسکری (ع) این‌جاست که روشن می‌شود، چرا که کار ایشان فقط سخن گفتن برای گروهی از معتمدانِ جنبش رسالت‌محور نبود، بلکه آشناسازی این رهبران با اصول تشریعی و وظایف متعاقبِ مرتبط با این فرایند، یعنی وظیفه‌ نگه‌داری از احادیث، استنباط فرعیات از اصول، تربیت فقهایی برای این دوران و دیگر اقدامات مشابهِ امامانِ متأخر بود. 
امام حسن عسکری(ع) امت اسلامی و طلیعه‌داران رسالت را به پایداری در خط رسالت و تعمّق در آموزه‌های نخستین امامانِ رهبرِ جنبش رسالت ‌محور فرا می‌خواند و این تلاش برابر با تلاش‌های مرحله‌ گسترش و تشریع است، چرا که تلاش برای تحکیمِ پایه‌ها برابر با تلاش برای بنیان‌ نهادنِ آن‌هاست. 
امام (ع) در احادیثی بسیار شرح می‌دهند که عمل صالح اندکی که انسان بر آن مداومت کند، بهتر و برتر از عمل صالح بزرگ اما گذراست؛ و این یک آموزه‌ای علمی و ثابت است. 
بنابراین، تلاش امام نه فقط متوجه تحکیم پایه‌ها، بلکه در جهت عمق‌دهی و بهبود کیفیت آن‌ها هم بود. 
امام حسن عسکری(ع) عهده‌دار خطیرترین مأموریت بود؛ مأموریتی که هنوز تأثیرش بر کل جهان اسلام هویداست. این مأموریت همان روشن‌گری درباره‌ ویژگی‌ها، صلاحیت‌ها، صفات، مسئولیت‌ها و همه‌ ظرایفِ رهبری است. این موضوع محوری و پر اهمیت برای همه‌ جوامع مسأله‌ای نیست که آموزش آن و شیوه‌ اجرایش به افراد ساده باشد. برای برداشتن هر گام در این مسیر وجود حالتی از ایمان و هوشیاری ضروری است و پس از آن هم باید برای تداوم عمل گام‌هایی دیگر برداشت. 
و این همان عملی بود که مخصوصاً امام حسن عسکری (ع) بر عهده داشتند؛ یعنی ترسیم ویژگی‌های رهبری اسلامی و جا انداختنِ اطاعت از آن در امت اسلامی.
 
انقلاب‌های عصر امام حسن عسکری
در دوره‌ امام حسن عسکری (ع) جریان‌هایی سیاسی وجود داشتند که چندان از جنبش رسالت‌محور دور نبودند. 
در این دوره، انقلاب‌هایی در مصر، هرات   (انستان کنونی)، دیلم، نیشابور، خراسان، همدان، سند، کوفه، جبل (جبل عاملِ لبنان)، یمن و بسیاری از مناطق دیگر روی دادند. 
از آن‌جا که حکومت عباسی از شناسایی جریان‌های مرتبط با جنبش رسالت‌محور و تصفیه‌ آن‌ها ناتوان بود، به این بهانه که خلیفه عباسی می‌خواهد امام عصر در پایتخت خلافت در کنار او باشد، امام حسن عسکری(ع) را وادار به اقامت اجباری در خانه‌ای کرد که نظارت بر آن شبیه زندانی پنهانی بود. 
اما این ماجرا، از دوره‌ مأمون به بعد، زیر پوششِ حضور امام در مرکز خلافت اتفاق می‌افتاد.
 در واقع، خلفای عباسیِ پس از مأمون از سیاست او در برابر امام رضا (ع) الگو می‌گرفتند و به این ترتیب می‌کوشیدند رابطه‌ امام را با جنبش‌های مردمی قطع کنند. هرچند این نهایت تلاش خلفای عباسی در این زمینه بود، اما در نهایت نمی‌توانستند رابطه‌ سازمانی میان امام و جنبش رسالت‌محور را قطع کنند. 
حکومت‌های عباسی سرسختانه به این سیاست ادامه می‌دادند، تا آن که در سال 260 ه.ق  امام حسن عسکری (ع) را به شهادت رساندند. 
خداوند در روز جمعه‌ ای در شعبان سال  255 ه.ق امام مهدی أ را به امام حسن عسکری (ع) عطا کرده بود، اما امام فرزند خود را، جز برای تعدادی از خواص، دور از انظار  نگه می‌داشت، چراکه نگران زندگی او که زمین را پر از عدل و قسط خواهد کرد، بودند و غیبت صغرای امام مهدی از روز تولد ایشان آغاز شد. 
پس از شهادت امام حسن عسکری(ع)، معتمد عباسی بسیار تلاش کرد تا امام مهدی را بیابد، تا آن‌جا که کنیزان امام حسن عسکری} را محبوس کرد و ناظرانی بر آن‌ها گماشت تا مبادا کسی از آن‌ها باردار باشد. 
اما خداوند امام را از چشم او و دیگر دشمنان نهان کرد، تا روزی که اراده‌اش بر پاک‌سازی زمین از ستم و طغیان و شرک و برقراری عدل و امنیت و ایمان در آن قرار گیرد.
امام حسن عسکری(ع) عهده‌دار خطیرترین مأموریت بود؛ مأموریتی که هنوز تأثیرش بر کل جهان اسلام هویداست. 
این مأموریت همان روشن‌گری درباره‌ ویژگی‌ها، صلاحیت‌ها، صفات، مسئولیت‌ها و همه‌ ظرایفِ رهبری است. 
این موضوع محوری و پر اهمیت برای همه‌ جوامع مسأله‌ای نیست که آموزش آن و شیوه‌ اجرایش به افراد ساده باشد. 
برای برداشتن هر گام در این مسیر، وجود حالتی از ایمان و هوشیاری ضروری است و پس از آن هم باید برای تداوم عمل گام‌هایی دیگر برداشت.
روایت کرده‌اند که پس از شهادت امام حسن عسکری(ع) خلیفه کسانی را به خانه‌ ایشان فرستاد تا همه‌ اتاق‌ها را بگردند و هر چه را در آن بود مهر و موم کنند و دنبال فرزند ایشان بگردند. این افراد زنانی را هم برای شناسایی نشانه‌های بارداری همراه داشتند که نزد کنیزان امام رفتند و آن‌ها را معاینه کردند. از این زنان، کسی گفت که کنیزی باردار است. خلیفه دستور داد او را در حجره‌ای زندانی کنند و کسانی را هم بر نگهبانی اش گماشت.
 پس از آن بود که آماده‌ تشییع پیکر امام حسن عسکری(ع)  شدند، بازارها را بستند و بنی‌هاشم و دیگر مردمان در تشییع ایشان شرکت کردند و سامرا در آن روز شبیه صحنه‌ محشر بود.(1)
کتاب‌های بسیاری درباره‌ واکنش سران حکومت عباسی پس از شنیدن خبر شهادت امام حسن عسکری(ع) و جست‌وجوی آن‌ها برای امام مهدیأ که به گفته‌ رسول اکرم , ،«زمین را، پس از آن که از ستم و بی‌داد پر شد، از قسط و عدل پر می‌کند»(2) سخن گفته‌اند. 
برای نمونه، ابن الصباغ المالکی در کتاب «الفصول المهمه» می‌گوید: ابومحمد الحسن فرزندش حجت قائم منتظر را برای دولت حق بر جای گذاشت؛ فرزندی که به دنیا آمدنش را به دلیل دشواریِ زمان و نگرانی از حکومت، فشار بر اهل بیت و دست‌گیری و بازداشت آن‌ها پنهان کردند.(3) بسیاری از کتاب‌های تاریخی هم در این باره سخنانی مشابه دارند.(4)
این هراس مقام‌های حکومتی و گستردگی تدابیر احتیاطی آن‌ها نشان‌دهنده‌ وضع غیر طبیعی زمانه است، همان‌گونه که اگر ببینیم رئیس دولتی، ارتش خود را بسیج می‌کند و همه‌ وزارت‌خانه‌ها و نهادهای دولتی را در آماده‌باش نگه می‌دارد، چنین برداشت می‌کنیم که قرار است در آینده‌ای نزدیک واقعه‌ بزرگی رخ دهد. 
رفتار حکومت عباسی هم نشان می‌دهد قرار است اتفاقی بیفتد که شاید بر سرنوشت خلافت عباسی تأثیرگذار باشد. 
این چیزی است که کتاب‌های تاریخی به تفصیل از آن سخن گفته‌اند و می‌توان از آن استنباط کرد که باور به مهدی منتظرأ در آن دوران، باوری مسلّم و فراگیر بوده است و عموم امت اسلامی آن را پذیرفته بوده‌اند. 
مهم‌تر این که همه‌ مسلمانان بر این باور بودند که مصلح امت پیامبر اسلام از خاندان و فرزندان او خواهد بود، چراکه نصوص متواتری درباره‌ این حقیقت از پیامبر اکرم, روایت کرده بودند. اگر این باور در میان مسلمانان محکم نبود، همه‌ مسلمانان (5) آن دوره معتقد نبودند که امام دوازدهم، فرزند امام حسن عسکری(ع)، همان مهدی منتظر و مهدی موعودأ است. 
در احادیث نبوی آمده است که مهدی موعودأ از خاندان محمد, است، همان امام دوازدهم، محمد المهدی بن الحسن العسكری(ع) بن علی الهادی بن محمد الجواد بن علی الرضا بن موسى الكاظم بن جعفر الصادق بن محمد الباقر بن علی زين‌العابدين بن الحسين الشهيد بن علی بن أبی طالب که درود و سلام خدا بر همه‌ آن‌ها بود. 
حکومت عباسی به دلیل همین باورِ همگانیِ مسلمانان بود که در چنان حالت و ترس و تدابیر شدید امنیتی به سر می‌بردند. 
این موضوع دلالت مهم دیگری هم دارد، این که جنبش رسالت‌محور که در آغاز در افرادی انگشت‌شمار تجلی می‌یافت، اکنون در مجامع گسترده‌ مسلمانان متبلور می‌شود. 
 
............................................................
پی نوشت:
1. بحار الانوار، ج50، ص328.
2. مراجعه کنید به كتاب «النبي و أهل بيته قدوة و أسوة»،آیت‌الله العظمی سید محمدتقی مدرسي، فصل الإمام الحسن العسكري عليه‌السلام. 
3. الفصول المهمه، الفصل الحادي عشر في أخريات ترجمة الإمام العسكري علیه‌السلام.
4. از جمله ابن كثير: 7 /90، تاريخ الفداء: 2/52، عمدة الطالب ص186 و بسیاری دیگر. 
5. گذشته از کتاب‌های تاریخی ذکرشده مراجعه کنید به سبائك الذهب ص 76 السويدي و البغدادي، اليواقيتِ عبدالوهاب الشعراني، كفاية الطالبِ محمد بن يوسف الكنجي الشافعي (نسخه‌ خطی)، ابن خلكان در ترجمه‌اش والبيان في أخبار صاحب الزمان.
 


ارسال نظر:
ارسال
نظرات کاربران:
خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 2360
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )