مناسبت ها
اوقات شرعی
اوقات شرعی به افق تهران
اذان صبح: 04:02:13
طلوع آفتاب: 05:48:55
اذان ظهر: 13:06:12
غروب آفتاب: 20:23:28
اذان مغرب: 20:44:40
نیمه شب: 00:12:51
حدیث روز
  • امام حسن مجتبى علیه السلام
  • أنَا الضّامِنُ لِمَن لَم يَهجُس فى قَلبِهِ إِلاَّ الرِّضا أَن يَدعُوَ اللّه‏َ فَيُستَجابَ لَهُ؛
  • كافى، ج2، ص62، ح11
خانواده
داور خانوادگی
داور خانوادگی 
 
گاهی یک جرقه، خانه ای، خرمنی و کارخانه ای را به آتش می کشد و نابود می سازد.
 

«اختلاف»، جرقه ای است که گاهی در کانون یک خانواده 
می افتد و آن را تا مرز سوختن و خاکستر شدن پیش می برد.
باید از پیدایش این جرقه که به شعله خانمان سوز تبدیل می شود، جلوگیری کرد و ریشه آن را در رفتار هریک از دو شریک زندگی شناخت و خشکاند. 
اگر هم این آتش بر افروخته شد، پیش از گسترش دامنه آن، باید در اولین فرصت آن را فرونشاند و از در افتادن آن در همه ارکان زندگی جلوگیری کرد.
اگر از دست خود زودجین کاری ساخته نیست، ضرورتاً باید از بیرون کمک گرفت.
مثل «آتش نشانی» که هنگام اشتعال یک خانه و ناتوانی افراد برای فرونشاندن آتش، به «امداد» خانواده می آید و نجات می دهد و شعله ها را خاموش می‌کند.
طرفین اختلاف، اغلب هرکدام می کوشند تا حق را به جانب خود بدانند و مشکل و علت اختلاف را به گردن دیگری بیندازند.
 از این رو تفاهم و صلح و سازش به دست نمی آید و خودخواهی‌های انسان، مانع از اعتراف به حق، به سود طرف مقابل می شود.
 
نیاز به «داور»
 
در صورت عدم تفاهم، برای حل اختلافها گاهی نیاز به «داور» است، داوری بی طرف، دلسوز، عاقل، باتجربه و بی غرض. داوری که هر دو طرف، برای او احترام قائل باشند و حرف و صلاحدید او را بپذیرند و به داوری او رضایت دهند: به تعبیر فقهی «قاضی تحکیم».
اصل این کار، بسیار پسندیده است و اگر کسی بتواند نقش «داور مصلح» را ایفا کند، بزرگترین پاداش الهی را نصیب خویش ساخته است، چون در تعالیم اسلامی یکی از باثواب ترین و شایسته ترین کارهای خدا پسند، «اصلاح» و آشتی دادن میان افرادی است که دچار فتنه و کدورت و قهر و دشمنی شده اند. «صلاح ذات البین» در آیات قرآنی هم آمده است و خداوند، مکرر به ایجاد آشتی و اصلاح میان مردم فرمان داده است.
امام صادق علیه السلام فرمود:
«صدقة یحبها الله اصلاح بین الناس اذا تفاسدوا و تقارب بینهم اذا تباعدوا»:
صدقه ای که خداوند دوست می دارد، آشتی دادن میان مردم است،آن گاه که گرفتار تباهی شوند و نزدیک ساختن آنان به یکدیگر، آن‌گاه که از هم دور شوند. 
حتی دروغ مصلحت آمیز برای حل اختلافات و ایجاد تفاهم و دوستی، مجاز شمرده شده است. 
از این رو، آنکه مسئولیت «اصلاح» را می پذیرد و به عنوان داور بین دو طرف حضور می یابد، یک نیکوکار راستین است.
 
گاهی هم به دو قاضی و داور نیاز است، دو نماینده عاقل و فهمیده و مجرب، تا به حل مشکل بپردازند و صلح و صفا را دوباره برقرار کنند و ریشه کدورت و نزاع را بخشکانند.
قرآن کریم نیز به چنین حکمیتی رأی داده است. تلاش از سوی این دو «قاضی خانواده» و اصلاح از سوی خدا. 
یعنی یک گام را اینان بر می دارند، گام دیگر را خداوند با نزدیک ساختن دلها به یکدیگر و ایجاد مودت بر می دارد. گرچه دو طرف، راضی به حکمیت و داوری می شوند و گر چه دو داور، برای آشتی دادن تلاش می کنند، اما دلها در قبضه قدرت خداست و او الفت آفرین است و این تلاش را سبب حضور توافق و هماهنگی می سازد.
در قرآن کریم می خوانیم:
«و إن خِفتُم شِقاقَ بینِهما فابعَثوا حَکَماً من أَهلِه و حَکَماً من أَهلها إن یُریدا إصلاحاً یُوفِقِ الله بَینهما...»
اگر از نزاع و اختلاف میان آن دو (همسران) بیم داشتید که به جدایی بینجامد، پس یک داور و حکم از سوی خانواده مرد و داوری هم از سوی خانواده زن انتخاب کنید و بفرستید، اگر آن دو در پی اصلاح و آشتی بودند، خداوند نیز میان آن آشتی و توافق پدید می آورد.
 
مزایای داور خانوادگی
 
در این آیه چند نکته زیبا به چشم می خورد:
اول: اینکه داور از خانواده باشد نه از بیرون و بیگانه، تا
اختلافات و اسرار خانوادگی به خارج درز نکند و آبروریزی نشود و نزاع داخلی آنان بر سر زبانها نیفتند. به علاوه اقوام نسبت به مسائل فیمابین آنها، آشناتر و به راه حل نیز واردترند.
دوم: آنکه واقعاً دو طرف، در صدد اصلاح و رفع مشکل باشند، نه در حالت لجاجت و تعصب و یک دندگی و خود محوری و خودخواهی که هر کدام بخواهد اثبات کند که حق با اوست و طرف مقابل اشتباه کرده یا گنهکار است و تقصیر اوست. در این صورت هرگز تلاش مصلحان و داوران به نتیجه نخواهد  رسید.
سوم: آنکه «اراده اصلاح» جدی باشد و طرفین به یک توافق و وحدت نظر برسند، یعنی بزرگترها و ریش سفیدها و داوران خیرخواه و صادق و امین، حرفهای آنان را بشنوند و دیدگاه های موکل خود را به طرف مقابل برسانند و نتیجه این صحبتها آن باشد که خود زوجین، مشکل را حل شده ببینند و اختلاف ریشه کن شده باشد، نه آنکه با سلام و صلوات و رو دربایستی قراردادن آنها و «مأخوذ به حیا شدن» و شرم حضور، مسئله به ظاهر حل شود، ولی ریشه و اصل اختلاف و غده کدورت همچنان باقی مانده باشد: 
«تا ریشه به جاست، درد درمان نشود.»
آشتی و صلح دلخواه و ارادی، پایدار است. وگرنه «آشتی تحمیلی»، سرپوش گذاشتن بر «شعله خلاف و اختلاف» است که روزی از زیر خاکستر سر می کشد و برافروخته می شود. چنین داوری ای، نباید مانند یک «مداوای سطحی» باشد و اصل غده باقی بماند و به تدریج رشد کند و یک بار دیگر به بهانه دیگر سر باز کند و صفای خانه را بر هم بریزد.
 
چهارم: علت اینکه قرآن، توصیه به گزینش و داوری «دو قاضی» می کند، برای اطمینان هرچه بیشتر به این است که هیچ  ستم و اجحاف و حق کشی یا یک سویه نگری در قضیه پیش نخواهد آمد. 
وقتی دو طرف، از خود سلب اختیار کردند و کار را به داور مطمئن و منصف سپردند، آنان به توافقی دست خواهند یافت و راه حلی ارائه خواهند کرد که به سود و صلاح هر دو جانب باشد.
«داوران خانوادگی» هم مسؤولیت دارند، هم اختیار و قدرت تصمیم گیری و هم رأی و داوری آنان برای دو طرف اختلاف خانوادگی الزام آور و لازم الاتباع است. 
تعیین چنین داورانی، برای جلوگیری از تفرقه و از هم پاشیدن خانواده هاست.
وظیفه عموم مؤمنین، فامیلها و وابستگان و حتی دستگاه قضایی دادگستری آن است که تا می توانند با چاره اندیشی و تدبیر، مانع تفرقه، جدایی و طلاق شوند و ایجاد آشتی و وفاق را سرلوحه کار خویش قرار دهند.
 
باید «اراده اصلاح» جدی باشد و طرفین به  توافق و وحدت نظر برسند، یعنی بزرگترها و ریش سفیدها و داوران خیرخواه و صادق و امین، حرفهای آنان را بشنوند و دیدگاه های موکل خود را به طرف مقابل برسانند و نتیجه این صحبتها آن باشد که خود زوجین، مشکل را حل شده ببینند و اختلاف ریشه کن شده باشد، نه آنکه با سلام و صلوات و رو دربایستی قراردادن آنها و «مأخوذ به حیا شدن» و شرم حضور، مسئله به ظاهر حل شود، ولی ریشه اختلاف و غده کدورت همچنان باقی ماننده باشد: «تا ریشه به جاست، درد درمان نشود.»
 
راه زندگی / الفبای سعادت خانواده/ جواه محدثی
 
 
 

   |    :   خانواده

ارسال نظر:
ارسال
نظرات کاربران:
خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 1843
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )