به مناسبت سالروز شهادت امام محمد باقر علیهالسلام، دریای علم و حلم الهی، مراسم سوگواری باشکوه و معنوی در تاریخ سهشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ در حسینیه انصارالحسین علیهالسلام برگزار گردید. این مراسم با حضور پرشور حدود ۱۳۰۰ نفر از عزاداران و دلدادگان اهل بیت علیهمالسلام همراه بود و از ساعت ۲۱ با مرثیهسرایی حجتالاسلام و المسلمین شیخ مرتضی شاهرودی به زبان عربی آغاز شد.
اوصاف امام باقر علیهالسلام از زبان امام سجاد علیهالسلام
شیخ شاهرودی در آغاز سخنرانی خود به حدیثی از امام سجاد علیهالسلام اشاره کردند که در آن، امام سجاد علیهالسلام درباره اوصاف امام محمد باقر علیهالسلام فرمودهاند:
«إِنَّهُ الْإِمَامُ وَ أَبُو الْأَئِمَّةِ، مَعْدِنُ الْحِلْمِ وَ مَوْضِعُ الْعِلْمِ، یَبْقُرُهُ بَقْرًا، وَ اللَّهِ لَهُوَ أَشْبَهُ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ(ص).»
ترجمه این حدیث چنین است:
«او امام و پدر امامان است، معدن بردباری و جایگاه علم و دانش است. همانند دریایی که آب در آن موج میزند، علم و دانش در سینه او موج میزند، و او آن را میشکافد و نشر میدهد. به خدا قسم، او شبیهترین مردم به رسول خدا(ص) است.»
ایشان بیان داشتند که امام سجاد علیهالسلام در این حدیث، نخست به **امامت** امام باقر علیهالسلام اشاره میکنند و سپس دو صفت برجسته ایشان، یعنی **حلم** و **علم**، را مورد توجه قرار میدهند.
امامت: استمرار هدایت الهی
شیخ شاهرودی در ادامه به مفهوم امامت پرداختند و آن را زعامتی الهی دانستند که از جانب خداوند به افراد معینی میرسد. ایشان بیان داشتند که امامت با دو چیز ثابت میشود:
- نص: معرفی امام توسط معصوم قبلی.
- اعجاز: معجزهای که دیگران از انجام آن عاجز هستند.
ایشان تأکید کردند که امامت، استمرار هدایت الهی پس از پیامبران است و امام، حجت خدا در زمین به شمار میرود. همچنین امام در عالم مانند نگین انگشتر است که به انگشتر زیبایی میدهد.
حلم و علم امام باقر علیهالسلام: دو صفت برجسته
سخنران مراسم به تشریح دو صفت برجسته امام باقر علیهالسلام، یعنی حلم و علم پرداختند و بیان داشتند که همانگونه که نماز با وضو همراه است، علم نیز با حلم همراه است.
حلم امام باقر علیهالسلام: الگوی بردباری
شیخ شاهرودی بیان داشتند که حلم، کلید تربیت و هدایت است. ایشان با ذکر داستانی از بردباری امام باقر علیهالسلام در برابر مرد نصرانی گستاخ، نشان دادند که حلم امام چگونه سبب هدایت آن مرد و پذیرش اسلام از سوی او شد.
در ادامه، ایشان به اهمیت حلم در زندگی اشاره کردند:
«مراقب زبان خود باشید، که زبان، دار مکافات است. از عواقب سخنان خود غافل مشوید، بسیاری از گناهان از زبان سرچشمه میگیرند.»
ایشان همچنین تأکید کردند:
«ما به عنوان شیعه علی بن ابی طالب علیهالسلام باید در خودسازی و پرورش حلم، به ویژه در روابط با همسر و فرزندان، کوشش کنیم.»
علم امام باقر علیهالسلام: احیای علوم اسلامی
در بخش دیگری از سخنرانی، ایشان به نقش امام باقر علیهالسلام در احیای علوم اسلامی اشاره کردند. حضرت در دورهای که بنیامیه مشغول کشمکشهای داخلی بودند و حکومت آنها متزلزل شده بود، فرصت را غنیمت شمردند و شروع به تربیت شاگردانی در سطح فقاهت کردند. از جمله شاگردان برجسته ایشان میتوان به زراره، محمد بن مسلم و هشام بن حکم اشاره کرد. امام باقر علیهالسلام به زراره فرمودند: «کنار منبر بنشین و فتوا بده، تو مرجع تقلید مسلمانان هستی.»
شیخ شاهرودی تأکید کردند که امام باقر علیهالسلام ۴۵۰ فقیه مجتهد در این سطح تربیت کردند.
چرا صفت «باقرالعلم» نصیب این امام بزرگوار شد؟
سخنران مراسم به این پرسش پاسخ دادند که چرا امام باقر علیهالسلام به «باقرالعلم» مشهور شدند. باقر به معنای شکافنده است. بَقَرَ الشَّیْءَ یعنی چیزی را شکافت، باز کرد و توسعه داد. شیخ شاهرودی تأکید کردند:
«امام باقر علیهالسلام تمام ۱۰۰ سال مرگ فرهنگ پیغمبر و اسلام که دفن شده بود را احیا کرد. امام باقر این صندوق را باز کرد و تمام علوم را بیرون آورد و از طریق ۴۵۰ مجتهد فقیه تراز اول در دنیا پخش کرد.»
سخن پایانی امام باقر علیهالسلام به جابر بن یزید جُعفی
در پایان سخنران مراسم به سخنان ارزشمند امام باقر علیهالسلام به یکی از برجستهترین شاگردان خود، جابر بن یزید جُعفی، اشاره کردند. جابر پس از ۱۸ سال تحصیل در محضر امام، برای خداحافظی خدمت حضرت رسید و گفت: «مرا موعظه کنید.» امام فرمودند:
«یا جابر! سلام مرا به تمام شیعیانم برسان و آگاهشان کن که قرابت و فامیلی میان ما و خدا نیست و کسی به خدا نزدیک نمیشود مگر به طاعت. دوست پیغمبر کسی است که اطاعت کند، ولو از نظر قرابت و فامیلی دور باشد. دشمن کسی است که معصیت کند، ولو فامیل باشد. تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَ تَبٍ » (سوره مسد، آیه ۱).
مداحی و مرثیهسرایی: عطر ماتم در حسینیه
پس از سخنرانی، کربلایی ملا محمد فصولی با مداحی و مرثیهسرایی به زبانهای فارسی و عربی، فضای حسینیه را عطرآگین کرد. عزاداران به سینه زنی و عزاداری پرداختند.
سفره اطعام: نماد کرامت و سخاوت اهل بیت
در پایان مراسم، عزاداران بر سر سفره اطعام امام باقر علیهالسلام مهمان شدند..
۱۴ خرداد 1404
